Een maand geleden ging ik naar het ROC Twente voor een referentiebezoek. Zodra je binnen stapt in de centrale hal, wordt je verwelkomd door een eeuw geschiedenis. Hier in Hengelo was vroeger de oude ijzergieterij van Stork gevestigd, die de textielindustrie van machines voorzag. Die traditie van vakmanschap leeft voort bij diverse opleidingen van dit ROC, dat tegenwoordig in dit prachtige culturele erfgoed is gevestigd.
De oude hal heeft nog steeds een WOW effect en is minimaal gemoderniseerd.
Het ruige skelet is zeer aanwezig en gelukkig niet opnieuw geschilderd. Je ziet regelmatig prachtige kleurschakeringen in de verschillende oude verflagen.
De enorme hoeveelheid invallend licht creëert spannende schaduwen op het beton.
Er zijn hier ontzettend veel bijzondere details te zien, maar doordat de hal zo groot is ervaar je dat niet als rommelig.
De 150 meter lange hal geeft identiteit aan het hele complex. Hier zijn oa restaurants, kinderopvang, diverse winkeltjes en een bank gevestigd. De andere gebouwen zijn er omheen gebouwd, daar vindt vooral het onderwijs plaats en zijn de kantoren gesitueerd.
Dit ROC bedient 8000 studenten, het was een uitdaging om de bijbehorende verkeerstromen in goede banen te leiden.
Het ROC moest een onderdeel worden van de Hengelose maatschappij, men wilde een “community college” creëren. Als je verschillende faciliteiten samen brengt is de exploitatie voordeliger en ontstaat er meer energie op zo’n plek. Zo is het belangrijk dat bijvoorbeeld de Sinterklaas optocht hier binnen plaats kan vinden, waar 5000 kinderen op af komen.
Dat stelt natuurlijk behoorlijke eisen, onder andere op het gebied van brandveiligheid.
De hal is ook geschikt voor een braderie of boekenmarkt en er kunnen concerten worden gehouden. Voor festivals is het in Twente natuurlijk belangrijk dat de Grolsch bierwagen naar binnen kan worden gereden ;-)
Een bijzondere manier van natuurlijk ventileren zijn de glazen schoorstenen.
Als de zon er op schijnt stijgt de warme lucht en zuigt daardoor de lucht uit de onderliggende ruimte naar boven. Een prachtig voorbeeld van duurzaam bouwen. ’s Avonds zorgt de verlichting in de torentjes voor een karakteristiek beeld in de omgeving.
Er is veel aandacht besteed aan kunst in het gebouw. Een van de kunstwerken is de klapklok boven op de stoere toiletcontainers.
Boven de toiletcontainers rechts is een box gemaakt waarin naar muziek geluisterd kan worden, leuk met al die geluidsboxen aan de buitenkant. Midden in de hal “zweeft” vergaderzaal Jonas. Als je daar binnengaat kom je in een totaal andere witte wereld.
De glazen wanden kunnen van transparant naar opaque worden geschakeld, waardoor je de keuze hebt om de buitenwereld wel of niet binnen te laten in het overleg.
Mooie rode kunststof beschermgordijnen bij de lascabines in de werkplaats van de afdeling techniek.
In de kantine zijn die lasgordijnen vertaald naar speelse afscheidingen rondom de tafels, die zorgen in de grote ruimte voor geborgenheid.
Kleur
De kleur in het gebouw is voornamelijk gerealiseerd door gekleurde folies op de ramen.
Etalages naar de lokalen zorgen voor transparantie en identiteit van een afdeling. Terwijl de gekleurde folie een stukje beschutting geeft en op sommige plaatsen voor prachtige gekleurde lichteffecten zorgt.
Gebruiksmogelijkheden
10 jaar na de start van de bouwplannen vond de werkelijke verhuizing plaats. Tijdens die lange periode kwamen er nieuwe onderwijsdirecteuren en veranderden natuurlijk de ideeën over onderwijs en de inrichting.
Daarnaast kwamen in dit gebouw een aantal zeer verschillende culturen bij elkaar. Tegenwoordig voeren veel organisaties belangrijke organisatorische veranderingen door zonder de verschillende waarden van teams goed mee te nemen. Daardoor ontstaan interne spanningen en lastig te doorbreken weerstanden. Waardoor verandertrajecten na invoering geen verbetering opleveren. Het is een gevaar bij dergelijke projecten dat de structuurwijzigingen wel worden doorgevoerd, maar dat de geplande cultuurveranderingen nauwelijks van de grond komen. En daarmee bedoel ik dan andere manieren van werken en samenwerken.
Er staat nu een prachtig gebouw, maar omdat mensen nog niet goed weten hoe ze het kunnen gebruiken, vervallen ze in hun oude patronen. Dat is wel te vergelijken met een Smartphone, die kun je natuurlijk alleen gebruiken om mee te bellen. Maar als je de nieuwe mogelijkheden er van wil leren kennen moet je je daar in verdiepen. En daarna is tijd nodig om te bedenken hoe jij die mogelijkheden zelf kunt benutten. Als mensen zelf de voordelen zien van een verandering wordt die vaak snel omarmd, in tegenstelling tot van bovenaf opgelegde veranderingen.
Bij nieuwe inrichtingsconcepten en nieuwe manieren van lesgeven moet men vaak wel uitgedaagd worden om te experimenteren met andere manieren van denken. En daar zal in geïnvesteerd moeten worden.
Er worden nu in Hengelo al weer overal wandjes gezet, dat vraagt onder andere flinke aanpassingen aan het luchtbehandelingsysteem. Als een flexibele indeling niet vooraf in het ontwerp van een gebouw is meegenomen kost dat altijd erg veel geld.
In mijn ogen benut men nog niet alle mogelijkheden van dit geweldige gebouw. Als de organisatie bereid is om energie te steken in het onderzoeken en communiceren van de voordelen van die nieuwe werkmogelijkheden, dan kan dit ROC uitgroeien tot een voorbeeld project.
